Dlaczego harmonogram zależy od adresu, a nie tylko od dzielnicy?
Harmonogram wywozu śmieci w Olsztynie dla konkretnej ulicy to plan terminów odbioru poszczególnych frakcji odpadów przypisany do trasy przejazdu śmieciarki, charakteryzujący się powiązaniem z numerem budynku, podziałem miasta na sektory oraz odrębnymi dniami dla odpadów zmieszanych, segregowanych i bioodpadów. Według danych Urzędu Miasta Olsztyna (2026) miasto liczy ponad 170 tys. mieszkańców, a obsługą gospodarki odpadami zajmuje się kilka firm działających na wydzielonych obszarach. To dlatego sama nazwa dzielnicy, na przykład Jaroty, Nagórki czy Kortowo, nie wystarczy, by ustalić właściwy dzień wywozu.
Co decyduje o dniu wywozu pod moim adresem?
O terminie odbioru przesądza przypisanie konkretnej posesji do trasy przejazdu, a nie administracyjna granica osiedla. Z mojej praktyki obserwowania zgłoszeń mieszkańców wynika, że nawet parzysta i nieparzysta strona tej samej ulicy bywa obsługiwana w inne dni tygodnia, bo śmieciarka pokonuje pętlę w określonej kolejności.
- Numer budynku - determinuje przypisanie do trasy i do konkretnego dnia odbioru frakcji, dlatego dwie posesje przy jednej ulicy mogą mieć różne terminy.
- Sektor odbioru odpadów - Olsztyn jest podzielony na obszary, z których każdy obsługuje inna firma wyłoniona w przetargu zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
- Rodzaj zabudowy - posesje jednorodzinne i bloki wielorodzinne mają odrębne częstotliwości odbioru bioodpadów i odpadów zmieszanych.
- Frakcja odpadów - papier, metale i tworzywa, szkło, bio oraz zmieszane jeżdżą w różne dni, więc jeden adres ma kilka terminów w miesiącu.
- Aktualizacja uchwały śmieciowej - zmiany zatwierdzone przez Radę Miasta i publikowane w BIP Olsztyn potrafią przesunąć terminy od nowego kwartału.
Dlaczego nazwa dzielnicy nie wystarczy do sprawdzenia terminu?
Jedna dzielnica bywa podzielona między różne sektory i różne firmy odbierające, a dni odbioru frakcji ustalane są dla tras, nie dla osiedli. Najpewniejszą metodą jest więc wyszukiwanie po dokładnym adresie - z nazwą ulicy i numerem budynku - zamiast po nazwie osiedla czy spółdzielni. Jeśli szukasz szerszego obrazu dla swojej okolicy, zerknij też na harmonogram wywozu śmieci dla dzielnicy, ale ostateczny termin zawsze potwierdź po adresie.
"Gmina jest obowiązana udostępnić na stronie internetowej oraz w sposób zwyczajowo przyjęty informacje o terminach odbierania poszczególnych frakcji odpadów komunalnych." - Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, Dz.U. 1996 nr 132 poz. 622 z późn. zm., 2025 isap.sejm.gov.pl
Jak działa wyszukiwarka harmonogramu po adresie na stronie UM Olsztyn?
Wyszukiwarka harmonogramu odbioru odpadów po adresie to narzędzie udostępnione na miejskim portalu olsztyn.eu, które po wskazaniu ulicy i numeru budynku zwraca terminy wywozu każdej frakcji w danym miesiącu (źródło: Urząd Miasta Olsztyna, 2026). Działa w przeglądarce na komputerze i telefonie, nie wymaga logowania ani instalacji aplikacji. To najszybsza i najbardziej wiarygodna ścieżka, bo dane pochodzą bezpośrednio od gminy odpowiedzialnej za organizację systemu.
Jak krok po kroku znaleźć terminy dla mojego adresu?
- Wejdź na olsztyn.eu i otwórz zakładkę dotyczącą gospodarki odpadami komunalnymi (sekcja dla mieszkańca, kategoria "Odpady" lub "Środowisko").
- W polu wyszukiwarki wybierz ulicę z listy podpowiedzi - zacznij wpisywać nazwę, a system sam zaproponuje pasujące pozycje.
- Wpisz lub wybierz numer budynku, bo bez niego harmonogram będzie niedokładny.
- System wyświetli terminy dla każdej frakcji - zmieszane, bio, papier, szkło, metale i tworzywa - w układzie miesięcznym.
- Skorzystaj z przycisku pobierz PDF lub eksportu do kalendarza, by mieć harmonogram pod ręką.
Wpisywanie nazwy ulicy i numeru budynku
Listy ulic są autouzupełniane, więc kluczowe jest wybranie pozycji z podpowiedzi, a nie ręczne wklejanie całej nazwy. Z praktyki: jeśli wyszukiwarka nie reaguje na polskie znaki, spróbuj wpisać fragment nazwy bez ogonków (na przykład "Zolnierska" zamiast "Żołnierska") i poczekaj na rozwinięcie listy.
- Ulice patronackie - przy nazwach wieloczłonowych (al. Marszałka J. Piłsudskiego) wpisz najbardziej charakterystyczny wyraz, by zawęzić listę.
- Numery z literą - dla adresów typu 12A wybierz dokładny wariant, bo budynek z literą może należeć do innej trasy.
- Brak reakcji pola - odśwież stronę i sprawdź, czy nie blokuje jej tryb oszczędzania danych lub starsza wersja przeglądarki.
- Weryfikacja frakcji - po wybraniu adresu sprawdź, czy wyświetlają się wszystkie frakcje, w tym bioodpady, których w blokach bywa więcej.
Pobieranie PDF i dodawanie do kalendarza telefonu
Plik PDF z harmonogramem warto zapisać w telefonie, a jeszcze wygodniej wyeksportować terminy do kalendarza, by przypomnienia działały automatycznie.
- Kliknij pobierz PDF i zapisz plik w folderze, do którego łatwo wrócisz (np. "Dom").
- Jeśli dostępny jest eksport do kalendarza (plik .ics), otwórz go - terminy dograją się do Kalendarza Google lub aplikacji w telefonie.
- Ustaw powtarzalne przypomnienie na wieczór przed każdym odbiorem.
- Udostępnij plik domownikom, żeby każdy wiedział, którą frakcję wystawić.
Co zrobić, gdy mojej ulicy nie ma w wyszukiwarce?
Brak ulicy w wyszukiwarce zwykle nie oznacza, że odbiór nie jest realizowany - to częściej kwestia opóźnienia w aktualizacji bazy adresowej, zwłaszcza na nowych osiedlach deweloperskich. Warto wtedy działać dwutorowo: sprawdzić dane pośrednio i potwierdzić je u źródła. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje oficjalnej odpowiedzi Urzędu Miasta Olsztyna.
Co zrobić, gdy mojej nowej ulicy brak w systemie?
- Sprawdź ulicę sąsiednią należącą do tego samego sektora - terminy na przyległej trasie są zwykle zbliżone i dają orientację.
- Zadzwoń na infolinię UM Olsztyn pod numer 89 535 15 15 i podaj dokładny adres - to najszybsza droga do potwierdzonego terminu.
- Skontaktuj się z Wydziałem Środowiska UM Olsztyn, jeśli adres jest świeżo wpisany do ewidencji i nie pojawił się jeszcze w systemie.
- Poczekaj na aktualizację - nowe ulice bywają dodawane z opóźnieniem kilku tygodni od oddania zabudowy do użytku.
Kogo zapytać o harmonogram na nowym osiedlu?
Na nowych osiedlach deweloperskich harmonogram ustala często zarządca nieruchomości, a nie bezpośrednio mieszkaniec. Obserwuję, że w pierwszych miesiącach po wprowadzeniu się to administrator wspólnoty lub spółdzielni dysponuje pełną informacją o dniach odbioru.
- Administrator nieruchomości - potwierdzi terminy i lokalizację altany śmietnikowej dla całego budynku.
- Zarząd wspólnoty mieszkaniowej - odpowiada za zgłoszenie nieruchomości do systemu i deklarację zbiorczą.
- Deweloper - w okresie przejściowym, zanim formalnie przejmie obowiązki wspólnota, miewa własne ustalenia z firmą odbierającą.
Jak rozpoznać firmę odbierającą odpady z mojej ulicy?
Firma odbierająca odpady to przedsiębiorstwo wyłonione przez gminę w przetargu, przypisane do konkretnego sektora odbioru i odpowiedzialne za realizację tras oraz reklamacji na danym obszarze. W Olsztynie odpady po odbiorze trafiają do instalacji ZGOK Olsztyn (Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi), który zagospodarowuje strumień odpadów z miasta i okolicznych gmin. Znajomość operatora swojego sektora przydaje się, gdy odbiór się nie odbędzie lub gdy potrzebujesz dokładnej godziny startu trasy.
Jak ustalić operatora swojego sektora?
- Sprawdź nadruk na pojeździe - śmieciarki mają oznaczenia firmy obsługującej trasę.
- Zajrzyj do BIP Olsztyn, gdzie publikowane są wyniki przetargów z podziałem na sektory (źródło: BIP UM Olsztyn, 2025).
- Zapytaj na infolinii 89 535 15 15 - po podaniu adresu otrzymasz nazwę firmy i jej kontakt.
- Sprawdź naklejkę na altanie śmietnikowej lub pojemnikach - operatorzy często zostawiają dane kontaktowe.
Po co znać firmę z mojego sektora?
- Reklamacje nieodebranych odpadów - zgłoszenia najszybciej rozpatruje operator obsługujący trasę.
- Dokładna godzina przejazdu - to firma odbierająca zna realny czas startu trasy na danej ulicy.
- Odbiór odpadów wielkogabarytowych - terminy mebli i sprzętu AGD bywają ustalane przez operatora osobno od frakcji podstawowych.
- Uszkodzony pojemnik - wymianę lub naprawę zgłasza się zwykle bezpośrednio do firmy.
Czym różni się odbiór odpadów na ulicach jednorodzinnych od wielorodzinnych?
Różnica między zabudową jednorodzinną a wielorodzinną dotyczy przede wszystkim częstotliwości odbioru, rodzaju pojemników i sposobu rozliczania opłaty. W blokach śmieci gromadzi się szybciej, więc niektóre frakcje - zwłaszcza zmieszane i bio - odbierane są częściej niż przy domach jednorodzinnych. To bezpośrednio przekłada się na to, ile razy w miesiącu zobaczysz wpis w swoim harmonogramie.
Jak często odbierane są poszczególne frakcje?
| Frakcja | Zabudowa jednorodzinna | Zabudowa wielorodzinna |
|---|---|---|
| Odpady zmieszane | Co 2 tygodnie | Częściej, nawet 2-3 razy w tygodniu |
| Bioodpady (sezon letni) | Częściej niż zimą | Regularnie, zwiększona częstotliwość |
| Papier, szkło, metale i tworzywa | Wg miesięcznego planu trasy | Częściej, większe pojemniki zbiorcze |
| Pojemniki | Indywidualne kosze przy posesji | Wspólne kontenery w altanie |
| Opłata | Deklaracja indywidualna właściciela | Deklaracja zbiorcza zarządcy |
Podane częstotliwości są orientacyjne - dokładne dni i liczbę odbiorów potwierdza wyszukiwarka po adresie oraz uchwała śmieciowa publikowana w BIP Olsztyn.
Kto odpowiada za pojemniki i altanę śmietnikową?
- Dom jednorodzinny - właściciel sam dba o pojemniki, ich czystość i wystawienie przed posesję w dniu odbioru.
- Blok wielorodzinny - za altanę i kontenery odpowiada zarządca, a mieszkaniec jedynie wrzuca odpady do właściwej frakcji.
- Segregacja - w obu typach zabudowy obowiązuje ten sam podział na pięć frakcji, ale w blokach częściej zdarzają się błędy zbiorcze obciążające całą wspólnotę.
Jak ustawić powiadomienia o wywozie dla swojego adresu?
Powiadomienia o wywozie to automatyczne przypomnienia o nadchodzącym terminie odbioru danej frakcji, które można ustawić w kalendarzu telefonu, aplikacji mobilnej lub przez subskrypcję e-mail. Dzięki nim nie trzeba pamiętać układu dni, który dla jednego adresu obejmuje kilka frakcji w różnych odstępach. To prosty sposób, by uniknąć przeoczonego odbioru i przepełnionych pojemników.
Aplikacje mobilne i powiadomienia e-mail
- Eksport .ics do Kalendarza Google - po wgraniu pliku z wyszukiwarki ustaw przypomnienie na dzień przed odbiorem.
- Aplikacje typu "Kiedy wywóz" - po wskazaniu gminy i adresu wysyłają push-powiadomienie wieczorem przed terminem.
- Powiadomienia e-mail - jeśli operator lub miasto udostępnia subskrypcję, dostaniesz wiadomość z terminem na konkretną frakcję.
- Ręczne przypomnienie cykliczne - dla stałych tras wystarczy powtarzalne wydarzenie co dwa tygodnie w telefonie.
Które przypomnienie jest najpewniejsze?
Najbardziej niezawodne jest przypomnienie oparte na danych pobranych wprost z wyszukiwarki UM Olsztyn, bo aplikacje zewnętrzne bywają opóźnione względem zmian w uchwale śmieciowej.
- Pobierz aktualny harmonogram po adresie z olsztyn.eu.
- Zaimportuj go do kalendarza jako źródło bazowe.
- Aplikację zewnętrzną traktuj jako dodatek, a nie jedyne źródło terminów.
- Raz na kwartał zweryfikuj, czy terminy się nie zmieniły po nowej uchwale.
O której godzinie trzeba wystawić pojemniki?
Pojemniki należy wystawić przed posesję najpóźniej do godziny rozpoczęcia odbioru na danej trasie, a ponieważ śmieciarki ruszają zwykle wcześnie rano, najbezpieczniej zrobić to wieczorem dnia poprzedniego. Spóźnienie - nawet o kilkanaście minut - często oznacza, że odpady poczekają do kolejnego terminu, co przy zabudowie jednorodzinnej oznacza nawet dwa tygodnie. Dokładną godzinę startu trasy najlepiej zna firma odbierająca z danego sektora.
Do której godziny trzeba wystawić śmieci?
- Wieczór dnia poprzedniego - rekomendowany moment, bo eliminuje ryzyko przespania porannej trasy.
- Najpóźniej do godz. 6:00 rano w dniu odbioru - traktuj jako bezpieczny próg, jeśli wystawiasz tego samego dnia.
- Widoczne miejsce przy posesji - pojemnik musi być dostępny dla obsługi od strony drogi przejazdu.
- Po odbiorze schowaj pojemniki, żeby nie blokowały chodnika ani nie utrudniały ruchu pieszych.
Czy lepiej wystawić pojemnik wieczorem?
Tak - z praktyki mieszkańców Olsztyna wieczorne wystawienie pojemnika jest pewniejsze niż poranny pośpiech. Trasy bywają realizowane w różnych godzinach, a operator nie czeka na pojedynczą posesję. Wyjątkiem są miejsca, gdzie regulamin altany śmietnikowej narzuca inne zasady - wtedy kieruj się ustaleniami zarządcy.
Co zrobić przy zmianie adresu lub przeprowadzce w Olsztynie?
Po przeprowadzce w obrębie Olsztyna trzeba złożyć nową deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponieważ to ona przypisuje opłatę i obowiązki do konkretnego adresu. Obowiązek wynika z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 1996 nr 132 poz. 622 z późn. zm., 2025) i dotyczy każdej zmiany danych mających wpływ na opłatę. Pamiętaj, że nowy adres może należeć do innego sektora, więc harmonogram trzeba sprawdzić od nowa.
Gdzie złożyć nową deklarację w Olsztynie?
- Osobiście w UM Olsztyn - w punkcie obsługi mieszkańca odpowiedzialnym za opłaty za odpady.
- Listownie - wysyłając wypełniony druk deklaracji na adres urzędu.
- Elektronicznie przez ePUAP - z podpisem zaufanym, bez wizyty w urzędzie; więcej w poradniku załatw sprawę przez ePUAP w Olsztynie.
- Sprawdź druk w BIP Olsztyn - aktualny formularz i instrukcję pobierzesz z Biuletynu Informacji Publicznej.
Do kiedy trzeba zaktualizować deklarację?
- Termin standardowy - zwykle do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana.
- Zmiana liczby domowników - również wymaga korekty, bo wpływa na wysokość opłaty.
- Nowy sektor - po zmianie adresu ponownie sprawdź harmonogram po nowej ulicy i numerze.
- Potwierdzenie u źródła - aktualne terminy i druki potwierdź w UM Olsztyn, bo daty bywają korygowane uchwałą.
Szczegółowy przebieg procedury opisaliśmy w materiale deklaracja śmieciowa w Olsztynie krok po kroku. Treść niniejszego artykułu ma charakter informacyjny i nie zastępuje urzędowej interpretacji ani konsultacji z Wydziałem Środowiska UM Olsztyn.
Jak zgłosić nieodebrane śmieci spod konkretnego adresu?
Zgłoszenie nieodebranych odpadów to reklamacja kierowana do firmy obsługującej sektor lub do miejskiej infolinii, w której podaje się dokładny adres, datę i frakcję, która nie została odebrana. Im szybciej zgłosisz brak odbioru, tym większa szansa na tak zwany odbiór interwencyjny w ciągu kilku dni roboczych. Kluczowa jest precyzja - sam numer ulicy bez numeru budynku utrudnia ustalenie trasy.
Numer infolinii i formularz reklamacji
- Infolinia UM Olsztyn 89 535 15 15 - uniwersalny pierwszy kontakt, gdy nie znasz operatora swojego sektora.
- Kontakt do firmy odbierającej - reklamacje trasowe najszybciej rozpatruje operator danego obszaru.
- Formularz reklamacji - jeśli miasto lub firma udostępnia go online, dołącz zdjęcie pełnego pojemnika z datą.
- Wydział Środowiska UM Olsztyn - dla spraw spornych lub powtarzających się braków odbioru.
Co przygotować przed zgłoszeniem?
- Zapisz dokładny adres z numerem budynku i ewentualną literą.
- Ustal datę planowanego odbioru z harmonogramu po adresie.
- Wskaż frakcję, która nie została odebrana (np. bio, zmieszane).
- Zrób zdjęcie pojemnika wystawionego na czas - to dowód w razie sporu.
Jak działa segregacja na poziomie pojedynczej posesji?
Segregacja na poziomie posesji to obowiązek rozdzielania odpadów na pięć frakcji już w gospodarstwie domowym, co przekłada się na wysokość opłaty i poprawne przypisanie odbioru w harmonogramie. W Olsztynie, jak w całej Polsce, obowiązuje jednolity system pojemników i worków w kolorach przypisanych do frakcji. Poprawna segregacja u źródła zmniejsza ryzyko zakwestionowania odbioru i naliczenia opłaty podwyższonej.
Jakie frakcje obowiązują na posesji?
- Papier (niebieski) - gazety, kartony, opakowania papierowe bez zatłuszczeń.
- Metale i tworzywa sztuczne (żółty) - butelki PET, puszki, kartony po napojach.
- Szkło (zielony) - butelki i słoiki bez nakrętek i resztek.
- Bioodpady (brązowy) - resztki kuchenne i odpady zielone z ogrodu.
- Odpady zmieszane (czarny) - to, czego nie da się przypisać do pozostałych frakcji.
Co oddać do PSZOK zamiast do pojemnika?
Część odpadów nie trafia do regularnego odbioru spod posesji, lecz do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. To rozwiązanie dla odpadów problemowych, których nie wrzuca się do koszy przy domu.
- Elektroodpady - zużyty sprzęt RTV i AGD.
- Odpady wielkogabarytowe - meble, materace (jeśli poza terminem odbioru gabarytów).
- Odpady niebezpieczne - chemikalia, farby, świetlówki, baterie.
- Gruz i odpady budowlane - w limitach określonych uchwałą.
Pełną listę przyjmowanych odpadów znajdziesz w materiale PSZOK Olsztyn - co można oddać.
"Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych." - Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, art. 5 ust. 1, Dz.U. 1996 nr 132 poz. 622, 2025 isap.sejm.gov.pl
Najczęściej zadawane pytania
Jak sprawdzić wywóz śmieci po adresie w Olsztynie?
Skorzystaj z wyszukiwarki harmonogramu na portalu olsztyn.eu w sekcji gospodarki odpadami komunalnymi. Wybierz ulicę z listy podpowiedzi i wpisz numer budynku, a system pokaże terminy odbioru każdej frakcji w danym miesiącu. Harmonogram możesz pobrać jako PDF lub wyeksportować do kalendarza telefonu.
Dlaczego sąsiad z tej samej ulicy ma inny dzień wywozu?
Trasy śmieciarek dzielą czasem nawet jedną ulicę między różne dni lub sektory, bo o terminie decyduje kolejność przejazdu, a nie sama nazwa ulicy. Dlatego liczy się dokładny numer budynku, a nie tylko ulica. Nierzadko parzysta i nieparzysta strona jezdni obsługiwana jest w odrębnych dniach.
Mojej ulicy nie ma w wyszukiwarce - co teraz?
Sprawdź ulicę sąsiednią należącą do tego samego sektora lub zadzwoń na infolinię UM Olsztyn pod numer 89 535 15 15 i podaj pełny adres. Na nowych osiedlach deweloperskich harmonogram ustala często zarządca nieruchomości. Nowe adresy bywają dodawane do systemu z kilkutygodniowym opóźnieniem.
O której godzinie wystawić pojemniki?
Najbezpieczniej wieczorem dnia poprzedniego, ponieważ śmieciarki ruszają zwykle wcześnie rano. Spóźnienie nawet o kilkanaście minut zwykle oznacza brak odbioru aż do kolejnego terminu, czyli przy domach jednorodzinnych nawet dwa tygodnie. Po odbiorze schowaj pojemniki, by nie blokowały chodnika.
Czy po przeprowadzce muszę aktualizować deklarację?
Tak, należy złożyć nową deklarację o wysokości opłaty za odpady w UM Olsztyn, zwykle do 10. dnia miesiąca następującego po zmianie. Możesz to zrobić osobiście, listownie lub przez ePUAP z podpisem zaufanym. Pamiętaj, że nowy adres może należeć do innego sektora, więc sprawdź harmonogram ponownie.
Jak zgłosić nieodebrane śmieci spod mojego adresu?
Zgłoś brak odbioru do firmy obsługującej Twój sektor lub przez infolinię miejską 89 535 15 15, podając dokładny adres, datę i frakcję, która nie została odebrana. Pomocne jest zdjęcie wystawionego na czas pojemnika jako dowód. Szybkie zgłoszenie zwiększa szansę na odbiór interwencyjny w ciągu kilku dni roboczych.
Gdzie oddać odpady wielkogabarytowe i niebezpieczne?
Odpady problemowe, takie jak elektroodpady, chemikalia czy gruz, oddaje się do PSZOK, a nie do pojemników przy posesji. Meble i sprzęt wielkogabarytowy bywają też odbierane w wyznaczonych terminach ustalanych przez firmę z sektora. Limity ilościowe dla gruzu i odpadów budowlanych określa uchwała śmieciowa.
Źródła i literatura
- Urząd Miasta Olsztyna (2026): Wyszukiwarka harmonogramu odbioru odpadów komunalnych po adresie, olsztyn.eu.
- Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 1996 nr 132 poz. 622 z późn. zm.), isap.sejm.gov.pl, 2025.
- Biuletyn Informacji Publicznej UM Olsztyn (2025): Uchwała Rady Miasta w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bip.olsztyn.eu.
- ZGOK Olsztyn - Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi (2026): Informacje o zagospodarowaniu odpadów, zgok.olsztyn.pl.
- Wydział Środowiska Urzędu Miasta Olsztyna (2026): Infolinia gospodarki odpadami 89 535 15 15.
Dziennikarz lokalny związany z Olsztynem i Warmią. Opisuje miasto od strony praktycznej - sprawy mieszkańców, komunikację, jeziora i kulturę. Materiały opiera na oficjalnych źródłach, komunikatach instytucji i własnych obserwacjach z terenu.




